Omzetting gaspakket - uitdienstnameplannen (met SERV)

Nu Vlaanderen het kader voor de uitdienstname van het gasdistributienet uittekent, wordt het duidelijk dat dit meer is dan een louter technische netoefening. De plannen kunnen een strategische hefboom worden om de energietransitie op een georganiseerde manier, gebiedsgericht, betaalbaar en sociaal rechtvaardig te realiseren, op voorwaarde dat tijdig duidelijkheid ontstaat over richting, timing, betrouwbare alternatieven en ondersteuning.

Uitdienstnameplannen moeten passen in bredere Vlaamse defossiliseringsstrategie. Uitdienstnameplannen zijn pas geloofwaardig als duidelijk is hoe Vlaanderen het aardgasgebruik voor verwarming en andere toepassingen op het distributienet richting 2050 wil vervangen door koolstofneutrale alternatieven. Ze moeten daarom passen in een geïntegreerde strategie die de afbouw van fossiel aardgas koppelt aan gebiedsgerichte keuzes en de tijdige uitbouw van betrouwbare en betaalbare alternatieven.

Duidelijke rolverdeling essentieel. Een werkbaar traject vraagt een heldere taakverdeling tussen Vlaamse overheid, netbeheerder, regulator, lokale besturen, ondernemingen en andere betrokken actoren. Daarbij moeten lokale warmte- en koelingsplannen, waar beschikbaar, een leidend referentiepunt vormen.

Transparante en onderbouwde keuzes zijn nodig, ook om draagvlak te behouden. De afbouw van aardgasnetten wordt pas aanvaardbaar als vooraf duidelijk is waarom welke gebieden op welk moment aan bod komen. De Raden vragen daarom objectieve criteria, een gedragen methodiek en een concrete timing voor de eerste plannen, met aandacht voor beschikbare en betrouwbare alternatieven, nettoestand, resterende aansluitingen, kosten en lokale warmteplanning.

Planmatige aanpak moet kosten beperken en gestrande activa vermijden. Bij dalend aardgasgebruik en verspreide afname van het aantal aardgasklanten dreigen de nog relatief hoge netkosten bij een kleine groep achterblijvende afnemers terecht te komen, met exponentieel stijgende nettarieven tot gevolg. Uitdienstnameplannen en het bredere beleidskader moeten daarom kostenbeheersing, een aangepast investerings- en afschrijvingskader, tijdige en duidelijke communicatie en bescherming van kwetsbare huishoudens en ondernemingen zonder haalbaar alternatief samenbrengen. Een georganiseerde en gebiedsgerichte uitdienstname is aanzienlijk kostenefficiënter. Andere voordelen van deze aanpak zijn: a) collectieve oplossingen en projecten worden beter haalbaar en sneller uitvoerbaar; b) er zijn meer mogelijkheden om de economische baten van de omschakeling binnen de eigen economie te verzilveren; c) er zijn meer kansen op een sociaal rechtvaardige transitie.

Ook regelgeving moet mee kantelen. Een rechtszeker en maatschappelijk kostenefficiënt transitiekader vereist immers afstemming van het Vlaamse beleidskader op het Europese. Het Vlaamse beleidskader is vandaag nog grotendeels afgestemd op de verdere exploitatie van het aardgasdistributienet. Dat kader moet evolueren naar een transitiegericht kader dat de gecontroleerde afbouw van fossiel aardgas mogelijk maakt, nieuwe fossiele afhankelijkheden voorkomt, de maatschappelijke kostenefficiëntie van investeringen toetst en de uitdienstname van aardgasinfrastructuur rechtszeker mogelijk maakt.

Daarom moet Vlaanderen de uitdienstname van het gasnet organiseren als samenhangend transitiebeleid, niet als een reeks geïsoleerde netbeslissingen. Alleen zo kunnen de plannen bijdragen aan een klimaatneutrale energievoorziening die uitvoerbaar, betrouwbaar, betaalbaar en sociaal rechtvaardig blijft.

Coördinator

: Naam	Stefanie Corens
: Functie	adviseur (klimaat- en energiebeleid)
: Organisatie	Minaraad
: E-mailadres	stefanie.corens@minaraad.be
: Telefoon	02 558 01 32

Co-auteur(s)