Het ontwerp Natuurherstelplan is onvolledig en onvoldoende onderbouwd. Belangrijke elementen ontbreken: wetenschappelijke onderbouwing, financiering, plan MER, sociaaleconomische impactanalyse (SEIA) en maatschappelijke kosten-baten analyse MKBA. Minaraad, SALV, SARO en SERV kunnen daardoor niet beoordelen of het plan ambitieus en haalbaar is. Het ontwerpplan is bovendien nog niet breed gedragen.
Er is nood aan een degelijk overlegproces met belanghebbenden, ook over de verwerking van plan MER en SEIA/MKBA. Ook moet er snel inzicht komen in het volledige financiële luik , inclusief flankerend beleid. Veel aanbevelingen uit hun gezamenlijk advies van 2024 blijven onbeantwoord. Daarom herhalen de Raden in dit advies heel wat aanbevelingen zoals de vraag naar wetenschappelijke onderbouwing, openbaarmaking van data en publicatie van het INBO-monitoringrapport, een integraal plan voor monitoring met een duidelijke methodologie, governance en een evenwichtige inzet van middelen tussen terreinmaatregelen en monitoring. Ook is er nood aan betere interbestuurlijke afstemming met gewesten, federale overheid, lokale besturen, buurlanden en ander EU-lidstaten.
Er is een gebrek aan een “sense of urgency”: de 2030 doelen zijn nabij terwijl natuurherstel tijd vraagt. Daarom vragen de Raden om op korte termijn de nodige middelen vrij te maken en een versnelling hoger te schakelen wat betreft realisaties op terrein. Er moet daarbij voldoende keuze zijn wat betreft mogelijk in te zetten instrumenten. Ze benadrukken het belang van integratie van biodiversiteit en soortenbeleid in ander beleid, met koppelkansen in klimaat-, ruimte-, landbouw-, gezondheids- en waterbeleid. Er moet duidelijk zijn wat bestaande instrumenten bijdragen, welke bijkomende maatregelen nodig zijn en hoe doelbereiking wordt gegarandeerd. Voor de uitvoering op terrein vragen de Raden een gebiedsgericht overzicht van herstelmaatregelen in ruimte en tijd, met ecologische prioritering en een performant opvolgsysteem.
Wat regelgeving betreft vragen ze een screening van Vlaamse regelgeving op korte termijn en duidelijkheid over de impact van verslechteringsverboden op vergunningverlening. Verder vragen ze om de juridische complexiteit van bestaande instrumenten te bewaken en doordacht te werk te gaan met het inzetten van het instrument ‘onteigening’. Nieuwe compensatiemechanismen moeten juridisch robuust zijn. Er moet aandacht zijn voor het spanningsveld tussen vrijwillige implementatie en garanties op doelbereiking Afwijkingen moeten goed gemotiveerd zijn en mogen de doelstellingen voor natuurherstel niet ondergraven. Het plan moet rekening houden met de Vlaamse ruimtelijke context.
Voor de aanbevelingen over de specifieke artikelen voor de diverse ecosystemen en de bestuivers verwijzen ze naar de adviestekst zelf zodat de opgenomen randvoorwaarden en nuanceringen niet verloren gaan in de samenvatting.
Tot slot vragen de Raden om in het uniform model, bij het deel ontwerpherstelmaatregelen, een disclaimer toe te voegen die stelt dat dit onderdeel nog niet voldoende doorsproken is met de belanghebbenden en dat er dus nog bijstellingen aan de ontwerp-Natuurherstelmaatregelen moeten gebeuren. Verder vragen ze een transparant vervolgproces, met een gepubliceerde procesnota, sturende rol voor de plan MER en nauwere betrokkenheid van de belanghebbenden richting een ambitieus, haalbaar en breed gedragen definitief plan. Ze wensen ook te adviseren over het nationale plan, de SEIA en de plan MER.
Kathleen Quick
